Styl skandynawski od lat króluje w polskich domach i mieszkaniach. Wydaje się, że wiemy o nim wszystko: białe ściany, drewniane podłogi, szare sofy. Jednak czy na pewno rozumiemy istotę tego designu? Czy to tylko chwilowa moda, czy może filozofia życia przełożona na język wnętrz? O tym, co tak naprawdę odróżnia meble skandynawskie od innych popularnych nurtów, rozmawiamy z Anną Jantar-Nielsen, architektką wnętrz, która swoje doświadczenie zdobywała w pracowniach w Kopenhadze i Sztokholmie.

Więcej niż biel i drewno: Filozofia użyteczności

Redakcja: Pani Anno, zacznijmy prowokacyjnie. Czy styl skandynawski nie stał się w Polsce trochę… nudny? Widzimy go wszędzie, od sieciówek po ekskluzywne salony.

Anna Jantar-Nielsen: To, że coś jest powszechne, nie oznacza, że jest banalne. Popularność stylu skandynawskiego wynika z jego niesamowitej adaptacyjności i szczerości. To nie jest kostium, który nakładamy na nasze wnętrze. To odpowiedź na realne potrzeby człowieka. Wyróżnikiem mebli skandynawskich na tle innych stylów – na przykład bogatego glamour czy surowego stylu industrialnego – jest absolutny prymat funkcji nad formą, ale podany w sposób niezwykle estetyczny. W designie skandynawskim nie ma miejsca na zbędne ozdobniki. Jeśli krzesło jest piękne, ale niewygodne, w Skandynawii zostanie uznane za błąd w sztuce. W innych stylach, np. w klasycyzmie czy stylu francuskim, dekoracyjność często wygrywa z ergonomią. Tutaj jest odwrotnie.

Redakcja: Czyli kluczem jest funkcjonalność?

A.J-N: Tak, ale rozumiana szerzej – jako demokratyzacja designu. Meble mają służyć każdemu, być trwałe i ułatwiać życie. To dziedzictwo modernizmu, ale w cieplejszym wydaniu. Proszę zauważyć, że meble skandynawskie rzadko są monumentalne. W przeciwieństwie do ciężkich mebli kolonialnych czy masywnych brył w stylu rustykalnym, skandynawskie komody, stoły czy sofy mają w sobie lekkość. Często stoją na smukłych nóżkach, co nie tylko dodaje im wizualnej gracjach, ale ma też prozaiczną funkcję – ułatwia sprzątanie i pozwala światłu swobodnie przepływać pod meblami. To w krajach, gdzie zimą brakuje słońca, jest kluczowe.

Naturalne materiały: Szacunek do surowca

Redakcja: Wspomniała Pani o świetle, ale porozmawiajmy o materii. Co wyróżnia te meble pod kątem materiałowym? Przecież drewno wykorzystuje się też w stylu wiejskim czy klasycznym.

A.J-N: Owszem, drewno to podstawa, ale różnica tkwi w sposobie jego obróbki i gatunkach. W stylu rustykalnym drewno jest często ciemne, sękate, celowo postarzane lub bardzo lakierowane. W stylu klasycznym – często fornirowane na wysoki połysk, w odcieniach mahoniu czy orzecha. W stylu skandynawskim drewno ma wyglądać tak, jakby przed chwilą wyjechało z lasu. Używamy jasnych gatunków: dębu (często bielonego), jesionu, sosny, brzozy. Wykończenie jest zazwyczaj matowe – oleje, woski, mydła ługowe. Chcemy czuć fakturę pod palcami. To wyróżnia ten styl na tle nowoczesnego minimalizmu (high-tech), gdzie królują szkło, stal chromowana i tworzywa sztuczne na wysoki połysk. Skandynawskie meble są „ciepłe” w dotyku.

Oprócz drewna, kluczowe są tkaniny. Tutaj znów widzimy ogromną różnicę w porównaniu do stylu glamour, który kocha welury, atłasy i błysk. Skandynawia to:

• Grubo tkane wełny,
• Naturalny len (nawet ten gniotący się),
• Bawełna o płóciennym splocie,
• Skóra naturalna, która szlachetnieje z wiekiem (często w kolorze koniaku).

Kolorystyka: Dlaczego Północ kocha szarości?

Redakcja: Czy paleta barw w meblach skandynawskich nie jest zbyt ograniczona? Biel, szarość, beż… Inne style, jak choćby boho czy eklektyzm, szaleją z kolorami.

A.J-N: To mit, że styl skandynawski to tylko biel i szarość, choć stanowią one doskonałą bazę. Ta baza jest konieczna, by „łapać” każdą ilość światła dziennego. Jednak współczesny design skandynawski (tzw. New Nordic) odważnie sięga po kolory, ale robi to w specyficzny sposób. Wyróżnikiem są tutaj odcienie „przybrudzone”, nasycone naturą. Nie znajdziemy tu neonów czy krzykliwych kontrastów znanych z pop-artu. Zamiast tego mamy szałwiową zieleń, pudrowy róż, głęboki granat morza północnego, musztardową żółć. Meble w tych kolorach stanowią akcenty, ale nie dominują przestrzeni agresywnie. To harmonia, która ma uspokajać zmysły po ciężkim dniu, a nie je pobudzać.

Design a filozofia Hygge i Lagom

Redakcja: Często słyszymy słowa „Hygge” i „Lagom” w kontekście tych wnętrz. Jak przekładają się one na konkretne meble?

A.J-N: To jest właśnie ten duchowy aspekt, który najmocniej odróżnia ten styl od innych. Hygge to przytulność, bezpieczeństwo. Dlatego skandynawski fotel uszak jest tak wyprofilowany, by „otulać” siedzącego. Dlatego sofy są głębokie, miękkie i zachęcają do leniuchowania pod kocem. W stylu minimalistycznym włoskim sofa może wyglądać jak dzieło sztuki, ale bałabym się na niej usiąść z kubkiem herbaty. W stylu skandynawskim mebel zaprasza do życia.

Z kolei Lagom oznacza „w sam raz” – ani za dużo, ani za mało. To widać w proporcjach mebli i organizacji przestrzeni. Mebli nie może być za dużo (jak w stylu wiktoriańskim), ale nie może być też zbyt pusto (jak w ascetycznym minimalizmie). Każdy przedmiot ma swoje miejsce i cel. Szafy i komody są projektowane tak, by maksymalizować przechowywanie przy zachowaniu wizualnej lekkości. To jest ten złoty środek, którego często brakuje innym stylom.

Porównanie z konkurencją: Skandynawia vs. Reszta Świata

Redakcja: Spróbujmy dokonać bezpośredniego porównania. Gdzie leży granica między stylem skandynawskim a, powiedzmy, popularnym stylem loftowym (industrialnym)?

A.J-N: To ciekawe zestawienie, bo oba style lubią surowość i autentyczność, często się zresztą przenikają. Jednak różnica jest w „temperaturze” i wykończeniu. Styl industrialny czerpie z fabryk – stąd czarna stal, surowy beton, cegła, widoczne spawy, recyklingowane drewno z odzysku, które często jest ciemne i szorstkie. Meble loftowe są cięższe wizualnie, bardziej męskie, surowe. Styl skandynawski jest łagodniejszy, bardziej domowy, wygładzony. Jeśli używamy metalu w meblach skandynawskich, to jest on często malowany proszkowo na biało lub pastelowo, rzadziej jest to surowa, rdzewiejąca stal.

Redakcja: A styl Prowansalski? Też jest jasny, też dużo drewna…

A.J-N: Tak, ale styl Prowansalski (czy szerzej – shabby chic) jest romantyczny, sentymentalny i dekoracyjny. Mamy tam frezowania, gięte nóżki typu ludwikowskiego, motywy kwiatowe, koronki, celowe przecierki farby. Meble skandynawskie są geometryczne, proste. Unikają ornamentyki. Linia jest czysta, a piękno wynika z proporcji, a nie z rzeźbienia. Skandynawia patrzy w przyszłość (nowoczesność), Prowansja patrzy w przeszłość (nostalgia).

Ewolucja stylu: Japandi i Dark Nordic

Redakcja: Czy styl skandynawski ewoluuje? Czy meble, które kupujemy dzisiaj, różnią się od tych sprzed 10 lat?

A.J-N: Zdecydowanie. Obecnie obserwujemy dwa silne trendy, które pokazują, jak plastyczny jest to styl.

Pierwszym jest Japandi – czyli hybryda stylu skandynawskiego i japońskiego. To powrót do korzeni minimalizmu, ale w wersji ultra-ekskluzywnej. Meble stają się jeszcze niższe (nawiązanie do kultury Wschodu), ciemniejsze drewno zaczyna grać rolę (orzech, dąb wędzony), a formy są jeszcze bardziej organiczne, obłe. Tutaj różnica względem klasycznego „scandi” polega na jeszcze większej dyscyplinie i eliminacji zbędnych przedmiotów.

Drugim trendem jest Dark Nordic. Okazuje się, że skandynawskie wnętrza mogą być też nastrojowe i ciemne. Meble w tym nurcie zachowują proste formy, ale ubierają się w czernie, grafity, granaty. To odpowiedź dla tych, dla których klasyczna biel stała się zbyt sterylna.

Dlaczego warto inwestować w meble skandynawskie?

Redakcja: Na koniec, dlaczego Pani zdaniem Polacy powinni nadal wybierać meble w tym stylu? Czy to dobra inwestycja?

A.J-N: Absolutnie tak. Głównym argumentem jest ponadczasowość. Meble skandynawskie starzeją się z godnością. Dobrze zaprojektowany, prosty dębowy stół czy wygodny, szary fotel będą wyglądać dobrze za 5, 10 i 20 lat. Nie znudzą się, bo są neutralne. Wystarczy zmienić dodatki – poduszki, zasłony, dywan – by całkowicie odmienić wnętrze. W przypadku stylów bardzo charakterystycznych, jak glamour czy art deco, jesteśmy „więźniami” konwencji. Styl skandynawski daje wolność. Poza tym, jakość materiałów naturalnych sprawia, że te meble są łatwe w renowacji. To wybór ekologiczny i ekonomiczny w dłuższej perspektywie.

Redakcja: Dziękuję za rozmowę.

A.J-N: Dziękuję i życzę wszystkim dużo Hygge w ich domach.

Podsumowanie

Analizując wypowiedź eksperta, można wyróżnić kluczowe cechy, które pozycjonują meble skandynawskie jako unikalne na tle innych stylów:

• Równowaga formy i funkcji: Wygoda użytkownika jest priorytetem, estetyka wynika z użyteczności.
• Lekkość bryły: Smukłe nóżki, jasne barwy i unikanie masywności, co odróżnia je od stylu rustykalnego czy kolonialnego.
• Szczerość materiałów: Użycie jasnego, naturalnego drewna (dąb, jesion) w matowym wykończeniu, w kontrze do lakierowanych powierzchni stylu klasycznego czy glamour.
• Neutralna, ale ciepła paleta barw: Baza bieli i szarości przełamana kolorami ziemi, służąca rozjaśnianiu wnętrz.
• Filozofia Hygge i Lagom: Projektowanie z myślą o psychologicznym komforcie domowników i zachowaniu umiaru.

Wybór mebli w stylu skandynawskim to decyzja o stworzeniu wnętrza, które jest nie tylko modne, ale przede wszystkim przyjazne do życia, łatwe w utrzymaniu i odporne na gwałtowne zmiany trendów.